O chrzanie...ja nie "chrzanie" ;)

Chrzan kojarzy mi się z Wielkanocą i właśnie w tym okresie po niego sięgam. Roślina ta znana jest już od dawna ze swoich właściwości leczniczych (już od XI wieku!). Znana jest też z tego, że bardzo mocno się ukorzenia, mocno piecze i szczypie i dlatego grono zwolenników tego zdrowego korzenia nie jest wybitnie duże. A co takiego jest w tym niepozornym korzeniu?

Chrzan bogaty jest przede wszystkim w fitoncydy, które są naturalnymi substancjami grzybobójczymi i bakteriobójczymi. Za ostry piekący smak odpowiedzialny jest w głównej mierze olejek lotny, który zawiera związki siarki (synigryna) które po rozdrobnieniu rośliny, czyli p.utarciu przekształcają się w piekący olejek gorczyczny.

Korzeń chrzanu zawiera sporo substancji mineralnych- dużo potasu, fosforu, magnezu, wapnia i żelaza, nieco siarki i sodu. Zawiera także witaminy, A, z grupy B i dużo witaminy C. Oczywiście nie jesteśmy w stanie zjeść dużych ilości tego warzywa, ale jego dodatek jest na prawdę zdrowy.

 Świeży tarty chrzan wzmaga trawienie, pobudza do pracy i aktywizuje trzustkę, wątrobę i nerki. Zdecydowanie poprawia przemianę materii i pewnie dlatego od dawien dawna jest podawany do mięs, szynek, czy jajek- podnosi on strawność pokarmów.

Medycyna naturalna wykorzystuje jeszcze inne właściwości chrzanu- polecany jest on przy przeziębieniach, gdyż jego ostry smak pobudza wydzielanie śluzu w drogach oddechowych. Jest to korzystne zarówno przy katarze jak i innych grypopodobnych schorzeniach. Chrzan zawiera także izotiocjanany oraz indole- substancje bioaktywne o potencjalnym działaniu przeciwnowotworowym. Warto więc choć czasem zjadać odrobinę chrzanu- niech piecze na zdrowie!

Chcesz mieć krzepę? wcinaj kalarepę!

Kalarepa należy do roślin z rodziny krzyżowych- jest więc kuzynką kapusty czy brokuła. Najchętniej zjadamy ją na wiosnę, kiedy jest młoda, soczysta i niezdrewniała. Wówczas wartości odżywcze i zdrowotne mają także młode listki kalarepki.
Kalarepa jest bogata w wiele substancji- zawiera przeciwutleniacze- między innymi beta-karoten, luteinę czy witaminę C.

Badania dowodzą, że spożywanie kalarepy (oczywiście między innymi) może zmniejszać skłonność do rozsiewu nowotworów, warzywo to ponadto zawiera antyrakowe indole.

Jest to także pokarm o działaniu przeciwwirusowym. Podobnie jak inne warzywa kapustne zawiera minerały: wapń, fosfor, potas, magnez i żelazo ( i inne) oraz witaminy- wspomniana C, oraz B1, B2, B6, PP, E i K. Roślina ta zawiera także kwasy takie jak kwasy: pantotenowy, nikotynowy, szczawiowy czy też foliowy. Podobnie jak w innych kapustnych w kalarepie są substancje balastowe, które przyśpieszają wydalanie cholesterolu i częściowo go wiążą.

W medycynie naturalnej wykorzystuje się żółciopędne właściwości kalarepy,leczy się nią zaparcia, wspomaga ona także usuwanie toksyn z organizmu.

Najzdrowsza jest surowa kalarepka, świetnie smakuje jako samodzielna przekąska ale dobrze komponuje się z wieloma wiosennymi surówkami.  Można ją także dusić, nadziewać czy robić z niej pyszne zupy kremy.
Ponieważ zawiera szczawiany nie zaleca się jej u osób z kamicą nerkową , osoby z wrzodami powinni spożywać kalarepę w umiarkowanych ilościach ponieważ może działać podrażniająco.

Pieprzyca siewna czyli zdrowa rzeżucha

Maleńkie zielone listeczki na talerzu kojarzymy z Wielkanocą i wiosną. Choć prawidłową nazwą tej roślinki jest pieprzyca siewna, zwyczajowo nazywamy ją "rzeżuchą", choć w rzeczywistości jest to odrębna roślina.

Nie jest ona lubiana przez wszystkich ze względu na charakterystyczny zapach i smak (to "wina" związków siarki które się wydzielają podczas kiełkowania nasionek), ale mimo to, warto zwrócić na nią uwagę, gdyż jest źródłem wielu cennych składników- jakich?

Pieprzyca jest jedną z najwcześniejszych roślin warzywnych. Jej listeczki zawierają sole potasu, wapnia, fosforu, żelaza i jodu a nawet nieco chromu. Obfitują w witaminę C, karoten, ryboflawinę, tiaminę. Zawierają olejek gorczycowy i inne związki gorczycowe- które w medycynie naturalnej jest stosowana jako środek przeciwgorączkowy.

Te zielone listki zawierają jeszcze jeden cenny składnik- są to indole- które wykazują zdolność hamowania procesów nowotworowych. Indole znajdziemy także w pozostałych roślinach krzyżowych- takich jak kapusta, brukselka, brokuły, rzodkiew, kalarepa i innych.

Rzeżucha poprawia trawienie, obniża ciśnienie krwi, wpływa nawet na jakość snu. Jest moczopędna.
W kuchni stosujemy ją jako przyprawę do sosów, mięs, zup, past. Dobrze komponuje się z wieloma sałatami, surówkami, można posypywać nią kanapki. Nie powinno się przesadzać z zażywaniem rzeżuchy, mimo, że jest zdrowa, nadmiar może się niekorzystnie odbić na drogach moczowych. Za nadmiar uważa się stosowanie więcej niż 3 łyżki rzeżuchy dziennie.

        Jak zrobić samemu  "rzeżuchowy dywanik"?
Nasionka moczymy w wodzie przez 1-2 dni, następnie rozsmarowujemy je na ligninie bądź wacie rozłożonej na tacy czy talerzu. Po wyrośnięciu przycinamy listeczki, uzyskujemy dla nas zdrowy dodatek a oko cieszy ładna wiosenna ozdoba.

"Parzitka" czyli szczypiorek dobry dla zdrowia

W słowniku gwary Śląska Cieszyńskiego znajdziemy wyraz "parzitka"- nazwę tą przybliżył mi tata, który czasem posługuje się gwarą.  Mówi ona sama za siebie- opisuje coś co "parzy", powszechnie znana nazwa to szczypiorek- i w sumie też dzięki temu wiadomo, że owe zielone warzywo szczypie.

 A dlaczego szczypiorek szczypie?
A dlatego, że bogaty jest w związki siarkowe zawarte w olejku lotnym. Siarczki są cennymi związkami czynnymi. Co warto o nich wiedzieć? Działają w różnych dziedzinach naszego zdrowia- utrudniają zaleganie w tętnicach cholesterolu, przyczyniają się do rozpuszczania skrzepów krwi, hamują powstawanie raka a także rozwój mikrobów, działa też przeciwbakteryjnie.

Z jedzenia szczypiorku płyną jeszcze inne korzyści. Ta "zielenina" bogata jest w związki mineralne takie jak: wapń, magnez, żelazo, potas i fosfor oraz witaminy: C, PP, witaminy z grupy B (głównie B1 i B2) oraz karoten. Szczypiorkowi przypisuje się także takie właściwości lecznicze jak obniżanie ciśnienia kwi, pobudzanie trawienia oraz działanie moczopędne.

Listki szczypiorku dodatkowo zawierają dość dużo białka. Warto (nie tylko wiosną) dodawać go do kanapek, sosów, zup,sałatek, past- wszędzie tam, gdzie tylko pasuje- jest nie tylko zdrowy ale jego wygląd z pewnością wpływa na poprawę apetytu. Szczęśliwi posiadacze ogródka zapewne ucieszą się pięknie kwitnącym szczypiorkiem i docenią walory zdrowotne tego zielonego warzywa.

Czar cynamonu- zdrowa przyprawa

Niezwykły proszek o wspaniałym smaku i zdrowotnych właściwościach uzyskuje się z wysuszonej kory cynamonowca, najbardziej cenionym ( i najdroższym) gatunkiem jest cejloński.
 Ta przyprawa jest bardzo popularna ale mało kto wie, że cynamon może posłużyć także zdrowiu.

Kora cynamonowca zawiera olejek eteryczny ( a ten głównie aldehyd cynamonowy), witaminy (A, C niewiele tiaminy i niacyny), flawonoidy, z minerałów przede wszystkim wapń, potas, magnez, żelazo i fosfor. Jest przeciwutleniaczem.

W kuchni najchętniej cynamon łączymy ze słodkimi wypiekami, kompotami, owocami ale także dodajemy do sosów, mięs, mieszanek przyprawowych. Ja odrobiną cynamonu podkreślam smak zupy pomidorowej.
W medycynie cynamon ma zastosowanie w leczeniu wielu schorzeń. Pomaga obniżyć poziom cukru (wpływa na aktywność insuliny), poprawia apetyt, korzystnie działają na żołądek, działają przeciwbiegunkowo.

Przypisuje się mu działanie przeciwzakrzepowe oraz przeciwskurczowe. W badaniach wykazuje właściwości antybakteryjne a także obniżające poziom cholesterolu. Działa rozgrzewająco- dlatego chętnie stosowany jest w czasie okresu jesienno-zimowego.
Jeśli planujemy spożywać większe ilości cynamonu, dobrze jest zasięgnąć opinii lekarza, zwłaszcza jeśli zażywamy leki na cukrzycę lub rozrzedzające krew. Przyprawa ta, nie jest polecana kobietom ciężarnym i karmiącym.

Cynamon można kupić : TUTAJ