5 powodów dla których warto jeść czarne porzeczki.

Lato w pełni. Stragany uginają się od owoców. Wśród dobroci z naszych ogrodów i sadów pojawiają się czarne porzeczki, charakterystycznie pachnące i dla wielu z nas, będące wspomnieniem beztroskiego dzieciństwa.
Niestety nasze dzieciaki stając przed wyborem smakowitego owocowego deseru, po porzeczki sięgają zdecydowanie rzadziej, trzeba to zmienić- jest na to kilka powodów.

Kwas gamma-linolenowy

W nasionkach (pestkach) porzeczki czarnej jest spora zawartość kwasu gamma-linolenowego, który ma korzystne działanie na cały organizm. Taki sam kwas znajduje się tez w mleku kobiecym. W pestce znajdują się także inne kwasy tłuszczowe, między innymi rzadki kwas stearydynowy i inne NNKT. Nasionka zawierają także cenne antocyjany.

Witamina C

Owoc porzeczki zawiera pokaźną ilość witaminy C. Pod tym względem może konkurować z wieloma innymi owocami, przykładowo zawiera jej ponad trzykrotnie więcej niż cytryna. Oczywiście wśród rodzimych owoców pod tym względem najlepiej wypada dzika róża ale trzeba brać pod uwagę także aspekt praktyczny, porzeczka jest łatwo dostępna i można ją w sezonie jadać do woli.

Porzeczka zawiera także inne witaminy takie jak A  i witaminy z grupy B a także witaminę P i witaminę J -obie są tak zwanymi substancjami witaminopodobnymi, witamina P zwana rutyną oraz witamina J (zwana też C2) mają właściwości uszczelniające naczynia krwionośne, istotne są również w procesach przemiany materii.

Antyutleniacze

Kolor skórki owocowej mówi za siebie. Zawiera ona korzystne dla zdrowia składniki fenolowe takie jak barwniki antyutleniające, flawonole. Nie zapominajmy, że antyoksydantem jest także wspomniana witamina C. Antocyjany zawarte w porzeczce wykazują właściwości antywirusowe, antyrakowe. Ich zawartość różni się od odmiany, sposobu uprawy i stopnia dojrzałości. Najczęściej występującymi antocyjanami są glikozydy cyjanidyny i delfinidyny. Porzeczka zawiera dużo kwasów fenolowych, zidentyfikowano kilkanaście, co ciekawe wśród nich jest kwas sinapowy, który nie występuje w innych owocach. Antocyjany działają ochronnie na układ sercowo-naczyniowy, działają korzystnie na siatkówkę oka, poprawiając widzenie o zmroku.

Potas

Owoce zawierają sporo potasu, przy niskiej zawartości sodu, podobnie jest również w owocach odmiany czerwonej i białej. Taki stosunek pierwiastków uważa się za korzystny w różnych dietach, między innymi diecie dr Gersona, zajmującego się dietą antyrakową. Oprócz potasu porzeczka zawiera także wapń, magnez, fosfor, żelazo

Kwasy owocowe

Porzeczka zawiera sporo kwasów owocowych, między innymi winny, cytrynowy, szczawiowy, jabłkowy. Wykazują one korzystne działanie w układzie trawiennym, poprawiają działanie gruczołów trawiennych.

       Najzdrowsze są owoce spożywane na surowo, zjadane z całą skórką i pesteczkami. Można je mrozić i wykorzystywać poza sezonem. Zawartość związków biologicznie czynnych jest oczywiście niższa w soku niż w samych owocach, tym bardziej jeśli jest to produkt przetworzony.

Nie można oczywiście zapomnieć, że również liście czarnej porzeczki są zdrowe, zawierają całą gamę flawonoidów, garbniki, olejki eteryczne i składniki mineralne. Herbatka z suszonych liści pomaga w artretyzmie czy reumatyzmie.

Rokitnik zwyczajny

Roślina ta urzekła mnie po trzykroć.

Po pierwsze jest bardzo ładna, więc z powodzeniem wykorzystywana jest jako ozdobna w parkach i ogrodach. Jej owoce prezentują się ciekawie zwłaszcza jesienią, gdy kuszą swoim soczyście żółtym i pomarańczowym kolorem.
Po drugie, podoba mi się rodzajowa nazwa łacińska rokitnika -Hippophae rhamnoides - z greckiego hippos- koń, phaos-lśniący. Nazwa wzięła się stąd, że w starożytnej Grecji liśćmi rokitnika karmiono konie, które zyskiwały zdrowie, co przekładało się na lśniącą sierść. Kocham konie- więc sama nazwa mi wystarczyła by z zaciekawieniem przyjrzeć się tej roślinie bliżej.

I wreszcie po trzecie ( i najważniejsze!) - rokitnik jest bardzo zdrowy, przebogaty w przeróżne dobrodziejstwa, o których już spieszę pisać.

Rokitnik zwyczajny jest „naszą„ roślina, rośnie w Europie, uprawiany jest też w Ameryce Północnej.

Choć czas zbioru owoców dopiero przed nami, (sierpień, wrzesień) jednak już dziś chcę Was zachęcić do tego, by zainteresować się tymi niepozornymi owocami, i przygotować miejsce w domu na rokitnikowe przetwory.

Owoce w fazie dojrzałości mają lekko ananasowy zapach, są raczej twarde, ciężko je oderwać od pędów (kolczastych), są soczyste i kwaskowate, z lekko gorzkawą nutą . Wszystkie te niedogodności związane ze zbiorem rekompensuje skład owoców.

Co zawiera rokitnik?

Znajdziemy tu bowiem pokaźną ilość witaminy A ( do 10 mg w 100 gramach miąższu) bardzo dużo witaminy C ( nawet 1500 mg), witaminę E, B1, B2, B6, F, P, kwas foliowy. Nie brakuje tu substancji mineralnych takich jak potas, żelazo, mangan i bor.

Owoce są bogate w flawonoidy, szczególnie dużo zawierają rutyny.

Rokitnik zasobny jest w kwasy owocowe (stąd kwaskowaty smak) takie jak jabłkowy, winowy. Zawierają też cukry, oleje, kwasy tłuszczowe, garbniki i olejki lotne. Z owoców (z nasion) uzyskuje się cenny olej, bogaty w karotenoidy, karoten i tokoferole.

Olej zawiera glicerydy kwasów linolowego, oleinowego, stearynowego i palmitynowego. Wykazuje on działanie przeciwbólowe, wpływa korzystnie na nabłonek śluzowy, dlatego wykorzystywany jest m.in. w ginekologii.
Medycyna stosuje także olej rokitnikowy do leczenia ran, owrzodzeń, także do wrzodów żołądka. Jest zalecany przy hipowitaminozie.

Co można zrobić z owoców? Można je zjeść na surowo, suszyć lub przetworzyć. Z rokitnika wychodzą świetne soki, marmolady, syropy czy dżemy. Sokiem można wzbogacić smak herbaty lub dodać do wody, uzyskując orzeźwiający napój.

Sok z rokitnika możemy kupić : TUTAJ

Bazylia- zielone zdrowie

Bazylia
Zioła przyprawowe w kuchni są dla mnie bardzo cenne. Czerpać z nich można nie tylko smak, aromat ale także zdrowie. Bazylia często gości w moim "mini ogródku" czyli stoi na kuchennym parapecie.

 Dlaczego jest zdrowa?
 Zawiera (podobnie jak zielone warzywa) pigmenty roślinne-karotenoidy - w tym luteinę i zeaksantynę, niektóre odmiany tego zioła maja większe ilości antocyjanów. Liście  obfitują w polifenole a także kwas rozmarynowy który działa przeciwzapalnie i antyutleniająco, zawierają także garbniki, flawonoidy, saponiny i glikozydy. Nie brakuje w nich witamin- karotenu, rutyny oraz soli mineralnych.

Co jeszcze znajdziemy w bazylii?

Aromatyczny zapach zawdzięczamy obecności olejków eterycznych, które w zależności od gatunku zawierają chawikol, linanol, kamforę, eugenol, tymol, cyneol, eugenoli inne-  składniki te występują w różnych proporcjach i połączeniach. Obecnie trwają badania nad potencjalnym działaniem antynowotworowym świeżych liści bazylii, wyglądają one bardzo obiecująco.

Jak i gdzie?

  Dziś wiadomo, że bazylia ma działanie przeciwbakteryjne i wiatropędne, poprawia trawienie.
Świeże liście stosuje się w wielu kuchniach, nie tylko włoskiej czy francuskiej. Dodaje się je do sałat, zup, sosów, serów, pesto a nawet deserów. Suszone liście są zazwyczaj składnikami rożnego rodzaju marynat i mieszanek przypraw. Oczywiście suszone liście nie mają już takiego aromatu.

Co zawiera papryczka chili i dlaczego jest taka ostra?

Papryczka chili-
 mała kuzynka papryki- jest bardziej przyprawą niż warzywem, choć wiele zależy od odmiany z jaka mamy do czynienia. Ta najbardziej ostra (np. Habanero) daje popalić.
Wystarczy spożyć jej nieco więcej by poczuć się niczym Smok Wawelski- dosłownie zionąć ogniem. Ten ostry i piekący smak zawdzięczamy substancji zwanej kapsaicyna, jej walory zdrowotne odkryto już kilka tysięcy lat p.n.e. Chili w swojej wielkiej wyprawie odkrył także Kolumb- nazywając ją pieprzem- choć taką nazwę przypisywał wszystkim ostrym przyprawom.

Jak działa kapsaicyna?
Otóż podrażnia ona nerwy błon śluzowych- tym samym mózg dostaje sygnał o bólu- nerw wegetatywny wówczas daje sygnał do zwiększenia produkcji płynów z błon śluzowych. W efekcie mamy zwiększony katar, z oczu leją się nam łzy, rozrzedza się płyn i wydzielina w płucach i oskrzelach. Ułatwia to odkrztuszanie, wydalanie tym samym wirusów i bakterii.

Wszystko to sprawia, że chili jest chętnie wykorzystywane jako środek na katar, zapalenie zatok nosowych, nieżyty górnych dróg oddechowych.

Niektórych może zdziwić, że chili służy tez do produkcji maści i plastrów reumatycznych- kapsaicyna, która początkowo pobudza ośrodek bólowy-po pewnym czasie obniża odczuwanie bólu (zostaje wykorzystany zasób tzw. nośnika informacji o bólu). Jednocześnie stymuluje się wydzielenie endorfiny - która działa przeciwbólowo i odprężająco.

Co jeszcze wiemy o chili?
zawiera ona także inne cenne flawonoidy- hesperydynę i rutynę. Są to substancje bioaktywne mogące przeciwdziałać zakrzepom- zapobiegają sklejaniu się płytek krwi.
Flawonoidy, razem z witaminą C i beta-karotenem które są obecne w strączkach, chronią organizm przed wolnymi rodnikami.

Chili, choć ostre, gości w wielu kuchniach świata, jest składnikiem wielu tradycyjnych potraw- Istnieje opinia, że osoby chorujące na wrzody żołądka powinny być ostrożne w stosowaniu ostrych przypraw.
Inne źródła podają jednak, że chili wspomaga gojenie się wrzodów, będąc czynnikiem przeciwzapalnym, nie uszkadzając przy tym ścian żołądka. Donoszą o tym współczesne badania naukowe (np. badania prof. Davida Y. Grahama ). Radzę jednak w przypadku choroby wrzodowej, skonsultować się z lekarzem, gdyż wrzód wrzodowi nierówny.

Kolendra - przyprawa i zioło

Roślina ta znana jest już od starożytnych czasów. Jest nie tylko rośliną olejkodajną i leczniczą ale także doskonałą rośliną przyprawową, która bardzo lubi i ceni Karol Okrasa.

Co zawiera kolendra?
 Zawiera olejki eteryczne, gorycze, garbniki. Owoce kolendry wykorzystuje się w kuchni głównie do aromatyzowania potraw. W medycynie naturalnej wykorzystuje się je jako składnik różnych mieszanek leczniczych, np. moczopędnych, żółciopędnych , napar z owoców poprawia apetyt, lekko uspokaja i może zapobiegać wzdęciom.

Liście kolendry z wyglądu przypominają pietruszkę (nać); mają ostry lekko korzenny zapach, zawierają całkiem sporo witaminy C, a także karoten (antyutleniacze!), rutynę, witaminę K, kwas foliowy.  Świetnie nadają się do sałatek, dodaje się je do zup, wszelkich dań mięsnych, sosów , dipów., liście zmiksowane mogą stanowić świetną bazę do pesto.

Jeśli ktoś chce nieco poeksperymentować z  kuchnią orientalną, to kolendra jest wręcz niezbędna. Jest między innymi składnikiem przyprawy curry..

Rewelacyjna czarna porzeczka

Aż szkoda , że już kończy się lato, bo wraz z nim kończą się możliwości zajadania tych zdrowych owoców. Mało kto wie, co zawierają w sobie te "czarne kulki". W nasionach porzeczki znajduje się bardzo cenny kwas gamma- linolenowy.

Czarna porzeczka znana jest już od dawna, stosowano ją w schorzeniach przewodu pokarmowego i nie tylko. Co zawierają te cenne owoce? Przede wszystkim wodę (jak wszystkie owoce jagodowe)ale to nie jej przecież zawdzięcza się te cenne właściwości.

W owocach znaleźć można trochę cukrów, soli mineralnych i sporo kwasów owocowych- takich jak kwas winny, cytrynowy, malinowy. Jest tam też sporo witamin, głównie C, PP i B1. Witaminy C w porzeczce jest najwięcej spośród roślin sadowniczych.
Obok witamin są także substancje takie jak rutyna i witamina J ( substancje witaminopodobne)które znane są z właściwości uszczelniania naczyń krwionośnych.

Na uwagę zasługuje stosunek sodu do potasu. Tego drugiego jest więcej- taki układ gwarantuje lepsza przyswajalność potasu, co jest korzystne w diecie antyrakowej. W porzeczce nie brakuje też garbników i czarnych barwników, które są pomocne przy leczeniu biegunki. Cenne są nie tylko surowe owoce ale także przyrządzony z nich sok- warto go pić profilaktycznie.