Potencjał antyoksydacyjny jeżyny

Jeżyna (z łac. Rubus) należy do owoców jagodowych, choć sama roślina należy do rodziny różowatych. Inną nazwą jeżyny jest ostrężyna, która bardziej utkwiła mi w pamięci, ze względu na wspomnienia z dzieciństwa, kiedy moja mama zbierała leśne ostrężyny i maliny na sok dla nas (mamo, dzięki!).

Dobrze wiemy, że owoce jagodowe naszpikowane są wtórnymi substancjami roślinnymi, które pod postacią barwników zdobią i chronią rośliny, a nam ludziom, pomagają utrzymać zdrowy organizm.

Korzystne dla zdrowia barwniki (karotenoidy) zawarte w jeżynie to wspaniałe i nie jedyne czynniki antynowotworowe, o których warto pamiętać. Jeżyna zawiera bowiem kwas elagowy, będący związkiem z grupy polifenoli. Kwas ten zapobiega aktywowaniu rakotwórczych substancji.

Antyutleniacze
Aktywność antyoksydacyjna jeżyn opiera się głównie na połączonym działaniu  kwasu askorbinowego (witamina C), antocyjanin (barwników), flawonoidów i kwasów fenolowych, które nie tylko wymiatają wolne rodniki, ale także nadtlenki wodoru, tlenki singletowe.
Flawonoidy wraz z antocyjanami są cenne także ze względu na ich działanie ochronne na serce, wykazują także działanie antyrakowe (np. elagotoniny).
Związki fenolowe obecne są także w nasionkach- są to procyjanidyny oraz epikatechiny.

Opracowano metodę pomiaru pojemności antyutleniającej czyli zdolności pochłaniania reaktywnych form tlenu przez przeciwutleniacze. W tym zestawieniu jeżyna wypada bardzo dobrze.

Witaminy wprost z jeżyny

Owoce bogate są w  także witaminy A, E, B1, B2, B3, C , odrobinę witaminy K, P a także w mikroelementy potas, wapń, fosfor, magnez, żelazo, cynk. Jeżyna zawiera także mangan, działający aktywizująco na enzymy a także miedź, selen i inne pierwiastki śladowe.

W lecznictwie maja także zastosowanie liście jeżyny, taka herbatka (odwar) jest pomocna przy przeziębieniach, kaszlu a nawet anginie. Dzięki zawartości garbników działa także przeciwbiegunkowo.

Jeżyna rosnąca w stanie dzikim ma wyższą zawartość antyutleniająca polifenoli, uprawna nieco mniejszą. Roślina ta charakteryzuje się dużą zmiennością gatunkową. Gatunki uprawowe są różnorodne, odmiany bezkolcowe są dość popularne i warto pomyśleć o uprawie tych zdrowych owoców w przydomowym ogródku.

Jeżyna i kwas elagowy

Jeżyna 
 Owocuje końcem lata ale zaczyna kwitnienie w okolicach czerwca. Owoce tego krzewu są na prawdę warte uwagi. Sam gatunek rośliny jest dość liczny i dzieli się na wiele podgatunków i odmian.
Owoc jeżyny obfituje w cukry, kwasy organiczne ( cytrynowy, jabłkowy) pektyny, śluzy.

 Zawierają bardzo cenny składnik- glikozydy antocyjanowe oraz kwas elagowy, które są związkami działającymi antyrakowo.

 Zarówno flawony, antocyjany i kwas elagowy doskonale wzmacniają pracę serca.

Miąższ bogaty jest w witaminę C, witaminy z grupy B, prowitaminę A. Nie brakuje tu soli mineralnych- w owocach obecne są związki magnezu, potasu, żelaza, wapnia, miedzi oraz rzadkiego manganu.

Dojrzałe owoce zbiera się wraz z dnem kwitowym ( w odróżnieniu od np.malin) gdy mają granatowo- czarny kolor.

Czy sok z jeżyn jest zdrowy?

Sok z owoców wykazuje różnorodne działanie- wykazuje korzystne działanie przy klimakterium, działa lekko uspokajająco. Przetworzone owoce, choć bardzo smaczne nie są już tak zdrowe.

Cenna częścią rośliny są także liście jeżyny. Zawierają one przede wszystkim garbniki, pektyny, flawonoidy oraz sole mineralne i witaminy. Wykazują działanie przeciwbiegunkowe, ściągające, moczopędne oraz bakteriobójcze. Suszone liście są bardzo fajnym dodatkiem do mieszanek herbat ziołowych.